Relacjonujemy dla Was najciekawsze wyniki aktualnych badań naukowych z zakresu językoznawstwa i literaturoznawstwa. Tym razem dr Kamil Długosz z Instytutu Lingwistyki Stosowanej donosi o najnowszych światowych badaniach nad nauką języków obcych i jej pozytywnymi skutkami.
Najnowsze badanie międzynarodowe, prowadzone pod kierunkiem Agustín Ibáñez z Trinity College Dublin, sugeruje, że mówienie w więcej niż jednym języku oraz funkcjonowanie w wielojęzycznym środowisku może być związane z wolniejszym tempem starzenia biobehawioralnego. Wyniki ukazały się w prestiżowym czasopiśmie Nature Aging (https://doi.org/10.1038/s43587-025-01000-2)
📊 Co dokładnie zbadano
- Analizie poddano dane od 86 149 osób w wieku 51-90 lat z 27 krajów europejskich.
- Naukowcy wykorzystali model oparty na metodach sztucznej inteligencji, który na podstawie szerokiego zestawu czynników biologicznych, funkcjonalnych i poznawczych oszacował tzw. wiek biobehawioralny uczestników.
- Następnie porównano go z wiekiem kalendarzowym: różnica między nimi (tzw. biobehavioral age gap) wskazywała, czy dana osoba starzeje się wolniej, czy szybciej, niż wynikałoby to z jej wieku metrykalnego.
✅ Główne wyniki
- Osoby funkcjonujące w bardziej wielojęzycznych kontekstach były ponad dwukrotnie rzadziej narażone na przyspieszone starzenie biobehawioralne w porównaniu z osobami żyjącymi w środowiskach jednojęzycznych.
- Zależność ta utrzymywała się zarówno w analizach przekrojowych, jak i podłużnych, oraz po uwzględnieniu szerokiego zakresu czynników zakłócających, takich jak stan zdrowia, warunki społeczne, edukacja czy kontekst socjopolityczny.
- Autorzy badania podkreślają także możliwy efekt kumulatywny –im więcej języków, tym silniejsze działanie ochronne.
- Korzyść utrzymywała się nawet po uwzględnieniu czynników takich jak status społeczny, styl życia, warunki zdrowotne czy inne czynniki demograficzne.
🧩 Dlaczego dwujęzyczność (lub wielojęzyczność) może pomagać
Zdaniem autorów korzystanie z więcej niż jednego języka angażuje obszary mózgu odpowiedzialne za uwagę, pamięć, kontrolę poznawczą i elastyczność umysłową, a także sprzyja aktywności społecznej. Taka „treningowa” stymulacja może budować tzw. rezyliencję poznawczą i utrzymywać mózg w lepszej kondycji przez długie lata. To z kolei może wspierać nie tylko zdrowie mózgu, ale też ogólny stan zdrowia i opóźnić pojawienie się zmian związanych z wiekiem.
🔍 Co dalej?
Autorzy zaznaczają, że badanie nie dowodzi prostego związku przyczynowego, lecz pokazuje istotną zależność na poziomie populacyjnym. Ich zdaniem wyniki te wskazują na potencjał wielojęzyczności jako dostępnego i niskokosztowego czynnika, który, obok edukacji i innych modyfikowalnych elementów stylu życia, może wspierać zdrowe starzenie się społeczeństw.
Relacja: dr Kamil Długosz, Instytut Lingwistyki Stosowanej